Wanneer begint een baby te kruipen?

De ene dag ligt je baby nog ongeveer waar je hem hebt neergelegd. Een paar weken later steekt hij de woonkamer over met één duidelijk doel: precies dat voorwerp pakken waar hij niet aan mag komen.

Daartussen heeft hij eindeloos geprobeerd, gerold, gedraaid en achteruitbewogen terwijl hij vooruit wilde. Misschien heeft hij als een kleine commando getijgerd en een hele tijd op handen en knieën heen en weer gewiegd zonder ergens te komen.

Meestal begint een baby tussen de 7 en 10 maanden te kruipen. Maar onthoud vooral dit, lieve ouders: die periode is een richtlijn, absoluut geen deadline. Volgens gegevens van de WHO is de spreiding voor kruipen nog veel groter: bij de onderzochte kinderen lag die tussen ongeveer 5 en 13 maanden. En sommige baby’s slaan deze fase gewoon helemaal over. Op de buik tijgeren, op de billen schuiven, op handen en knieën kruipen of toch liever gaan staan: er zijn heel wat wegen mogelijk.

En dat is misschien wel het eerste om te onthouden voordat je elke beweging op het speelkleed gaat volgen: de motorische ontwikkeling is geen checklist die je in de juiste volgorde moet afvinken.

Tijgeren, omrollen, zitten: welke stappen gaan aan het kruipen vooraf?

Het begint allemaal rond 3 maanden, wanneer je baby op zijn buik zijn hoofdje kan optillen, aldus Les Petits Chaperons Rouges.

Lang voordat je baby kruipend het huis verkent, ontwikkelt hij geleidelijk de kracht en coördinatie die hij daarvoor nodig heeft. In de eerste maanden leert hij zijn hoofdje rechtop te houden, beweegt hij zijn armen en benen steeds meer en begint hij zich op te drukken wanneer hij op zijn buik ligt.

Daarna volgen meestal het omrollen, het draaien van de heupen, het ronddraaien op de buik, het vastpakken van de voetjes en al die bewegingen die er van buitenaf nogal willekeurig uitzien, maar eigenlijk een flinke training zijn. Elke poging maakt de nek, schouders, romp, armen en heupen sterker.

Zelfstandig leren zitten gebeurt vaak in dezelfde brede ontdekkingsperiode. Maar het is geen verplicht diploma dat je baby moet halen voordat hij mag kruipen. De normale periodes waarin baby’s leren zitten en kruipen, overlappen elkaar sterk. Sommige baby’s gaan eerst zitten en daarna tijgeren. Andere tijgeren eerst en ontdekken vervolgens hoe ze vanuit een liggende houding kunnen gaan zitten. Weer andere leren beide bijna tegelijk.

Kortom, je baby heeft het schema duidelijk niet ontvangen.

Je baby zit zelfstandig: een belangrijke stap in zijn motorische ontwikkeling

Zelfstandig kunnen zitten is geen noodzakelijke stap vóór het kruipen, maar laat wel zien hoe de rompstabiliteit en het evenwicht van je baby zich ontwikkelen. En vooral: er is een belangrijk verschil tussen een baby die zelf kan gaan zitten en een baby die door iemand anders is neergezet.

Vanuit het idee van vrij bewegen, geïnspireerd door Emmi Pikler, zet je een kind liever niet langdurig in een houding die hij zelf nog niet kan aannemen en verlaten. Een baby die zelfstandig kan gaan zitten, heeft alle stappen daarnaartoe ontdekt: draaien, op één arm steunen, zijn gewicht verplaatsen, zijn bovenlichaam oprichten en weer op de grond gaan liggen. Juist die ervaringen helpen hem om verder te ontdekken.

Als ouder hoef je je baby dus niet te ‘leren’ kruipen door zijn handen en knieën op de juiste plek te zetten. Wat je wél kunt doen, is tegelijk veel eenvoudiger en misschien wel moeilijker: hem de ruimte geven om het zelf te ontdekken.

Tijgeren op de buik: een veelvoorkomende, maar niet verplichte tussenstap

Tijgeren en kruipen zijn niet helemaal hetzelfde… Tijgeren is een kunst op zich. Bij het tijgeren houdt je baby meestal zijn buik op de grond en gebruikt hij zijn armen en benen om vooruit te komen. Sommige baby’s ontwikkelen een bijzonder doeltreffende commandotechniek waarmee ze nu al álles bereiken waarvan je dacht dat het ver genoeg weg lag.

Bij het klassieke kruipen komt de buik los van de grond en steunt je baby op handen en knieën. Daarvoor moeten de linker- en rechterkant van het lichaam beter samenwerken. Maar ook hier zijn allerlei varianten mogelijk.

Sommige baby’s tijgeren wekenlang voordat ze gaan kruipen. Andere schuiven op hun billen. Sommigen bewegen zijwaarts als een krabbetje, anderen rollen naar hun bestemming of lopen bijna op handen en voeten met gestrekte beentjes, als een kleine beer.

De American Academy of Pediatrics beschrijft zelf allerlei manieren waarop baby’s zich kunnen voortbewegen: klassiek kruipen, tijgeren als een commando, op de billen schuiven, zijwaarts bewegen als een krab of rollen. En sommige baby’s tijgeren of kruipen helemaal niet voordat ze gaan staan.

Niet kruipen betekent dus niet automatisch dat je baby achterloopt. Er is ook geen wetenschappelijk bewijs dat het overslaan van deze fase later leerproblemen veroorzaakt, al hoor je dat nog vaak.

Waaraan zie je dat je baby binnenkort gaat kruipen?

Er is natuurlijk geen officiële aftelklok, maar bepaald gedrag laat zien dat je baby nieuwe manieren ontdekt om op zijn lichaam te steunen.

• Hij draait veel rond op de grond. Op zijn buik draait hij om zijn as om een speeltje te pakken of bij iets interessants te komen.
• Hij steunt steeds meer op zijn armen. Zijn schouders en bovenlichaam worden sterker.
• Hij tilt zijn buik op en gaat op handen en knieën staan. Zelfs als hij drie seconden later weer naar beneden zakt.
• Hij wiegt heen en weer. Een echte klassieker: je baby heeft de houding gevonden, maar de gebruiksaanwijzing nog niet.
• Hij gaat soms achteruit voordat hij vooruitgaat. In het begin zijn de armen soms sterker dan de benen. Daardoor kan je baby zichzelf onbedoeld naar achteren duwen voordat hij ontdekt hoe hij vooruitkomt.
• Hij wil ergens naartoe. En dat is misschien wel de beste drijfveer: een speeltje, een broer of zus, een ouder, een telefoon… Die laatste is opvallend vaak populairder dan al het babyspeelgoed bij elkaar.

Hoe help je je baby te kruipen zonder hem te forceren?

Goed nieuws: een trainingsprogramma is niet nodig. Om te leren kruipen heeft je baby vooral tijd nodig om vrij op de grond te bewegen. In een ruimte die groot genoeg is, kan hij omrollen, draaien, tijgeren en verschillende houdingen uitproberen zonder elke dertig centimeter ergens tegenaan te komen.

Ook de ondergrond doet ertoe. Een heel zachte ondergrond geeft te veel mee, terwijl een te harde vloer niet bepaald uitnodigt tot die eerste, soms wat… onhandige pogingen.

Bij Mezamé vinden we juist dát zo mooi aan de tijd die je baby op de grond doorbrengt: die is er niet alleen om hem bezig te houden totdat hij kan lopen. Het is de plek waar hij een groot deel van zijn zelfstandigheid ontwikkelt.

Kies voor soepele kleding waarin je baby zijn heupen en knieën makkelijk kan buigen. Thuis geven blote voeten goede grip en helpen ze uitglijden voorkomen. Leg tot slot een paar speeltjes of andere interessante voorwerpen om hem heen, net buiten zijn bereik als hij zich wil gaan verplaatsen. Net.

Het doel is om hem zin te geven het te proberen, niet om hem zijn eerste sportieve frustratie te bezorgen.

Je kunt samen met je baby op de grond gaan zitten, lekker dicht bij hem op ons speelkleed, hem aanmoedigen en tegen hem praten. Ga iets verderop zitten om hem uit te nodigen naar je toe te komen. Maar je hoeft zijn armen en benen niet voor hem te bewegen. Bij vrij bewegen schep jij de juiste omstandigheden en doet je baby de rest.

Kruipen alle baby’s?

Nee. En dat is misschien wel het belangrijkste antwoord in dit artikel.

Sommige kinderen volgen precies het pad dat je verwacht: omrollen, tijgeren, kruipen, staan en dan lopen. Andere kiezen een heel eigen route. Ze schuiven op hun billen, tijgeren maandenlang, rollen van de ene naar de andere kant van het speelkleed of trekken zich al snel aan meubels op en beginnen daarna te lopen.

Ook de NHS wijst erop dat niet alle baby’s kruipen en dat sommige zich bijvoorbeeld liever op hun billen voortbewegen. Vrij bewegen betekent juist dat er ruimte is voor die verschillen.

Dat betekent niet dat je de ontwikkeling van je kind niet meer volgt omdat ‘ieder kind zijn eigen tempo heeft’. Kijk liever naar het geheel: hoe je baby vooruitgaat, zijn spierspanning en zijn zin om te bewegen, hoe hij zijn armen en benen gebruikt en hoe hij geleidelijk nieuwe houdingen ontdekt.

Kortom: kijk naar je baby, niet alleen naar zijn leeftijd op de kalender.

Waarom is kruipen goed voor de ontwikkeling van je baby?

Kruipen is een echte revolutie, veel meer dan een stap om af te vinken! Motorisch gezien gebruikt je baby zijn hele lichaam: zijn armen worden sterker, zijn handen dragen zijn gewicht, zijn knieën geven steun en zijn buikspieren houden hem stabiel. Het is een mogelijke volgende stap na het zitten, vóór het staan en lopen.

Ook voor de zintuigen verandert voortbewegen de manier waarop je baby zijn omgeving ervaart: hij schat afstanden in, past zijn bewegingen aan de ondergrond aan en stemt kijken en bewegen op elkaar af. Dat ontdekken stimuleert ook zijn denkontwikkeling: door zelf naar een speeltje of een vertrouwd gezicht toe te bewegen, ontwikkelt je baby zelfstandigheid, zelfvertrouwen en ruimtelijk inzicht. Hij ontdekt dat zijn acties gevolgen hebben. Die groei gaat samen met die van zijn hersenen, die tussen de geboorte en 12 maanden tweeënhalf keer zo groot worden.

Deskundigen benadrukken hoe belangrijk het is om je baby tijd en ruimte te geven om vrij te bewegen, zonder een houding te forceren. Wie meer wil weten, vindt bij de Éditions du CHU Sainte-Justine en Éditions Midi trente betrouwbare informatie voor ouders. Deze fase legt de basis voor een evenwichtige ontwikkeling, en draait om veel meer dan alleen leren lopen.

Maar misschien zit de echte revolutie ergens anders. Voor het eerst kan je baby zelf bepalen waar hij naartoe wil. En dat verandert een heleboel.

Tot dan toe kwam de wereld vooral naar hem toe. Nu kan hij een speeltje zien, ernaartoe bewegen om het te pakken, van richting veranderen, iemand volgen of een ander deel van de kamer gaan verkennen.

Hij ontdekt afstanden, obstakels en hoe de vloer aanvoelt en vooral iets opwindends: ik wil daarheen, en mijn lijf kan me erheen brengen.

Die nieuwe zelfstandigheid wakkert natuurlijk zijn zin om op ontdekking te gaan aan. En voor ouders begint er ook een bijzondere tijd: ineens zie je je eigen huis vanuit de hoogte van je baby.

• Die kamerplant die al acht jaar geen vlieg kwaad doet? Verdacht.
• Dat snoer achter de bank? Fascinerend.
• Dat piepkleine stukje papier dat niemand had gezien? Binnen drie seconden ontdekt.
  

Wanneer je baby begint te kruipen, is het dus ook een goed moment om het huis nog eens grondig na te lopen en veilig te maken waar dat nodig is.

Veelgestelde vragen over kruipende baby’s

Vanaf welke leeftijd kan een baby beginnen te kruipen?

De meeste baby’s beginnen rond de 7 tot 10 maanden op handen en knieën te kruipen, maar de normale spreiding is veel groter. Volgens gegevens van de WHO leren de onderzochte kinderen dit ongeveer tussen de 5 en 13 maanden.

Mijn baby tijgert, maar kruipt niet op handen en knieën. Is dat erg?

Nee. Tijgeren op de buik is een heel normale manier om vooruit te komen. Sommige baby’s doen dat lang voordat ze gaan kruipen. Andere zullen nooit op de klassieke manier kruipen.

Loopt een baby die nooit kruipt achter in zijn ontwikkeling?

Niet per se. Sommige kinderen bewegen zich eerst op andere manieren voort en gaan daarna staan en lopen. Het overslaan van de kruipfase is op zichzelf geen teken van een ontwikkelingsachterstand. 

Moet een baby zelfstandig kunnen zitten voordat hij gaat kruipen?

Niet per se. Deze vaardigheden ontstaan vaak in dezelfde periode, maar de volgorde kan verschillen. Sommige kinderen beginnen te tijgeren of kruipen voordat ze helemaal zelfstandig kunnen zitten.

Waarom kruipt een baby achteruit?

Dat gebeurt in het begin heel vaak. Als je baby op zijn armen steunt, kan hij zichzelf daarmee achteruitduwen voordat hij zijn armen en benen goed kan coördineren om vooruit te komen. Door te oefenen ontdekt hij meestal hoe hij van richting kan veranderen.

Hoe kun je je baby helpen om te gaan kruipen?

Geef je baby regelmatig de tijd om op de grond te spelen, in een veilige ruimte op een comfortabele, stevige ondergrond. Met soepele kleding en een paar voorwerpen die hem uitnodigen om te bewegen. Je hoeft zijn armen of benen niet voor hem neer te zetten.

Wanneer kun je advies vragen over de motorische ontwikkeling van je baby?

Laat je baby rond 12 maanden nog geen enkele poging zien om zich te verplaatsen? Merk je dat hij de ene kant van zijn lichaam veel meer gebruikt dan de andere, verliest hij vaardigheden die hij al had of maak je je in bredere zin zorgen over zijn ontwikkeling? Bespreek het dan met je kinderarts, huisarts of een zorgverlener van de Franse moeder- en kindzorg (PMI).