Hoe leg je een zwangerschaps- en voedingskussen goed neer?

Een zwangerschaps- of voedingskussen goed neerleggen maakt een wereld van verschil: het ondersteunt je buik ’s nachts, vermindert spanning in je bekken, geeft je armen rust tijdens het voeden en voorkomt dat je veertig minuten voorovergebogen zit bij een baby die er zelf heerlijk comfortabel bij ligt.

Afhankelijk van de houding (klassieke wieghouding, rugbyhouding, liggend) of de kant waarop je slaapt, leg je het kussen net iets anders neer. Maar het doel blijft hetzelfde: het kussen past zich aan je lichaam aan, nooit andersom.

De eerste keren kun je best hulp van iemand dichtbij of een professional gebruiken. Dat betekent niet dat je het niet zelf kunt of dat je iets verkeerd doet. Je lichaam heeft net iets intens meegemaakt, hoe mooi het ook was. Het verdient meer dan een wedstrijdje acrobatiek.

Het zwangerschaps- en voedingskussen: van de zwangerschap tot het echte leven met je baby

Een goed ontworpen kussen is er op allerlei momenten in het gezinsleven: tijdens de nachten in de zwangerschap, borstvoedingen, flesjes, het kolven, huid-op-huidcontact en wanneer je armen moe worden in die eerste weken.

Precies daarin zit de kracht van een meegroeiend zwangerschaps- en voedingskussen: het is er niet voor één vaste houding, maar past zich aan lichamen, behoeften en dagen aan die voortdurend veranderen.

Bij Mezamé houden we van spullen die vanzelf hun plek vinden in het echte leven. Spullen die je zonder ingewikkelde gebruiksaanwijzing gebruikt, van bed naar bank meeneemt en die ouders ondersteunen zonder ze nóg een regel op te leggen.

Want de beste houding is niet de houding die het meest op een perfect plaatje lijkt. Het is de houding waarin je lichaam eindelijk kan ontspannen.

Zwangerschapskussen: hoe lig je prettig om rustig te slapen?

Naarmate de maanden verstrijken, kan slapen een sport op zich worden. Je buik trekt, je heupen worden gevoelig, één been lijkt altijd in de weg te liggen en je omdraaien in bed vraagt de planning van een hele expeditie.

Kortom, ’s nachts wordt het zwangerschapskussen onmisbaar: je buik wordt ronder en vanaf de zesde maand wordt comfortabel slapen een uitdaging. (Zelf kon ik er vanaf het begin al niet meer zonder. Waarom zou je wachten?) Als je het goed neerlegt, krijg je weer zin in de nacht… voordat je over een paar weken je nachtrust opnieuw kwijtraakt

Vanaf 28 weken zwangerschap raden zorgverleners in de geboortezorg aan om op je linkerzij te slapen. Die houding bevordert de bloedsomloop en ontlast je rug, een advies dat je ook vaak in gynaecologische bronnen leest. Maar raak niet in paniek en voel je niet schuldig als je midden in de nacht op je rug wakker wordt. Draai rustig weer op je zij.

Om jezelf extra denkwerk te besparen: leg het U-vormige of halvemaanvormige kussen (dat klinkt toch net wat lekkerder dan banaan) langs je lichaam, met één uiteinde tussen je licht gebogen benen en het andere onder je buik, zodat je rug goed kan ontspannen. Zo wordt je hele lichaam ondersteund, van je armen tot je kuiten. Het kussen hoeft alleen de ruimte tussen het matras en je buik op te vullen en je vooral verlichting te geven. Je ligt er niet om af te zien

Leg het kussen zo neer dat je rug en buik minder gespannen aanvoelen

Leg het kussen tussen je knieën, met je bovenste been licht gebogen, alsof je op een fiets stapt… Mooi beeld, toch? Hoe dan ook, zo geef je je bekken ruimte, houd je je heupen op één lijn en voorkom je dat je rug verdraait. En uiteindelijk ben je blij dat je even ‘op de fiets’ bent gestapt. Schuif daarna een deel van het kussen onder je buik om die te ondersteunen: HÉT detail waarmee je zonder spanning op je zij kunt slapen.

Kies de juiste maat en houd rekening met je lichaamsbouw: een U-vormig model omsluit je hele lichaam, terwijl een banaanvormig kussen vooral je buik en rug ondersteunt. Het kussen moet de natuurlijke welving van je onderrug volgen, zonder die te forceren. Schuift het ’s nachts weg, dan ligt het vaak niet stevig genoeg.

Het kussen goed leggen bij zware benen en een gespannen nek

Bij zware benen, die bekende kwaal van het derde trimester: leg het kussen, terwijl je op je zij ligt, onder de knie van je bovenste been om het hoger te leggen en de bloedsomloop te stimuleren. Je buik rust op het onderste deel van het kussen, met één uiteinde tussen je bovenbenen, voor een nacht zonder tintelingen.

Voor je nek draait alles om de plek van je hoofd: schuif het kussen omhoog zodat het je nek ondersteunt, en niet alleen je schouders. Het kussen te laag leggen is een veelgemaakte fout, waardoor je nek geen steun krijgt.

Waarschijnlijk zul je verschillende houdingen moeten uitproberen voordat je er een vindt die goed voelt. Elke zwangerschap en elke baby is tenslotte anders.

Voedingskussen: hoe leg je het om je heen voordat je je baby voedt?

Leg je voedingskussen het liefst klaar voordat je je baby oppakt. Dat klinkt logisch, maar in het echt begint een voeding vaak met een baby die héél duidelijk maakt dat wachten geen optie is, een telefoon onder je bovenbeen en het kussen aan de andere kant van de bank. Nog een tip: zet als het lukt alvast een flesje water naast je. Je zult zien hoe fijn dat is.

Kortom: maak, als het even kan, eerst je plekje klaar. Ga goed achterin de bank of op het bed zitten. Steun je onderrug met de rugleuning of een klein kussentje. Zet je voeten op de grond of op een voetenbankje. Leg het voedingskussen zonder tussenruimte tegen je buik aan. Pak daarna je baby op om aan te leggen.

Als je je schouders naar voren moet buigen, ligt het kussen niet hoog genoeg of past de houding niet bij jouw lichaam en dat van je baby. Een klein, plat kussentje eronder kan al helpen en spanning in je nek en rugpijn verlichten.

Ligt je baby nog niet goed? Verander dan de hoek van het kussen of leg een klein kussentje onder het bovenlijf. Iedere baby heeft eigen behoeften, en het is heel normaal dat je in het begin even moet zoeken.

We maken vaak allemaal dezelfde ‘foutjes’. Daarom hebben we ze met het team hier voor je op een rijtje gezet.

• Laat geen ruimte tussen het kussen en je buik: anders glijdt je baby uiteindelijk in de opening en moet je je vooroverbuigen om je kleintje op te vangen.
• Het kussen op je schoot leggen zonder de hoogte aan te passen.
• Niet ieder bovenlijf, iedere borst of iedere bank heeft dezelfde hoogte.
• Soms moet het kussen wat hoger, dubbelgevouwen of iets schuin worden gelegd. En dat maakt écht het verschil.
• Niet naar je baby kijken is natuurlijk bijna onmogelijk, en het is ook nog eens heerlijk (voor mij zelfs een beetje verslavend). Maar veertig minuten lang met je kin op je borst zitten is geen goed idee voor je nek, die toch al genoeg te verduren krijgt. Dus hoe schattig je baby ook is: til regelmatig je hoofd op, ontspan je kaak, laat je schouders zakken en doe zelfs je ogen eens dicht…

Een houding volhouden die pijn doet omdat die zogenaamd ‘de juiste’ is, is echt geen goed idee… We doen allemaal ons best met wat we kunnen, maar luister ook naar je eigen lichaam. Een houding die op papier perfect is, kan onprettig zijn als je moe bent, een litteken of grote borsten hebt, je baby te vroeg geboren is of je bank te diep is. Je krijgt geen medaille voor de wieghouding. Probeer dus gerust een andere houding die eenvoudiger en comfortabeler is en net zo goed bij je past

Hoe leg je het kussen neer bij de gekozen borstvoedingshouding: de madonnahouding, de rugbyhouding of liggend voeden?

Elke houding vraagt om een eigen manier om het kussen neer te leggen. Deze houdingen worden onderschreven door zorgverleners, verloskundigen en IBCLC-lactatiekundigen, die jonge moeders dagelijks begeleiden.

• De klassieke wieghouding, de knuffelhouding bij uitstek: je baby ligt op de zij, buik tegen buik, met het hoofd in je arm. Leg het kussen plat op je schoot, rondom je middel, zodat je baby ter hoogte van je borst ligt zonder dat je je rug hoeft te krommen of je schouders op te trekken. Op foto’s lijkt de klassieke wieghouding misschien vanzelf te gaan, maar in het echt kan het een paar dagen duren voor je de juiste houding vindt. Dat is volkomen normaal.
• De rugbyhouding: je baby ligt opzij onder je arm, met de voetjes naar je rug. Leg het kussen naast je, tegen je heup, in plaats van voor je. Ook fijn na een keizersnede, omdat je buik vrij blijft, en bij een tweeling.
• Half liggend voeden: je leunt achterover zonder helemaal plat te liggen en legt je baby tegen je aan. Deze houding wordt ook wel instinctief voeden of ‘biological nurturing’ genoemd. Ze kan prettig zijn als je bekkenbodem gevoelig is, na een vermoeiende bevalling of gewoon wanneer rechtop zitten ineens een onmogelijke opgave lijkt.
• Liggend voeden, ideaal voor nachtelijke voedingen, als je echt niet uit bed wilt komen: je ligt op je zij met je baby naar je toe en het kussen achter je rug, zodat je niet achterover rolt. Een extra steun tussen je benen helpt je bekken recht te houden.

Madonnahouding: de hoogte en hoek van het kussen

Het doel is je baby op borsthoogte te brengen zonder je nek of schouders te belasten. Je baby komt naar jou toe, niet andersom.

Leg het kussen om je buik, goed tegen je lichaam aan en zonder open ruimte. Je baby ligt erop, met het hoofdje ter hoogte van je borst en het lijfje naar je toe gedraaid. De hoogte is belangrijk: te laag en je kromt je rug, waardoor je nek het snel te verduren krijgt; te hoog en je armen worden moe. Het zit goed als je schouders ontspannen zijn en je armen gewoon op het kussen rusten.

Kantel het kussen iets naar je toe, leg het nooit helemaal plat. Zo ligt het hoofdje van je baby vanzelf recht voor je borst, zonder dat je kleintje de nek hoeft te draaien. Handige vuistregel: oor, schouder en heup van je baby liggen op één lijn. Is dat niet zo, dan ligt het kussen niet hoog genoeg of biedt het te weinig steun onder je arm.

Tip tegen wegglijden: klem het kussen stevig onder je ellebogen en tegen je zij. Bij Mezamé kan de wasbare hoes alle voedingen aan zonder zijn vorm of stevigheid te verliezen. Zo worden je rug en schouders tijdens lange voedingen echt ontlast, vooral in de eerste weken na de bevalling.

Rugbyhouding: je baby opzij ondersteunen

Na een keizersnede of bij een tweeling is deze houding een fijne hulp: je baby nestelt zich naast je, onder je arm in plaats van op je buik, zonder druk op het litteken.

Leg het kussen in een boog om je middel, aan de kant waar je voedt. Je baby ligt erop, met het hoofdje in je hand, het lijfje langs je arm en de beentjes richting de rugleuning. Zo raakt het lichaam van je baby je gevoelige buik na de bevalling niet.

Bij een tweeling kun je met sommige goed omsluitende, banaanvormige kussens beide baby’s tegelijk neerleggen, elk aan een kant. Een hele prestatie in die eerste weken na de bevalling.

Zorg dat er altijd een stevig kussen onder de arm ligt waarmee je je baby ondersteunt. Zo voorkom je pijn in je nek en spanning in je rug. Blijft het niet goed zitten, trek het dan wat strakker om je middel zodat het niet naar voren glijdt. Goed neergelegd vormt het een knus plekje op maat: het ontlast de rug en armen van mama en geeft je baby een comfortabele, geborgen houding.

Is een goed neergelegd kussen genoeg om comfortabel borstvoeding te geven?

Het kussen helpt je comfortabel te zitten, maar lost niet in zijn eentje alle problemen bij het aanleggen op. Dat is belangrijk om te weten. Als je baby de borst niet goed pakt of niet helemaal goed ligt, kan dat onder meer pijn en tepelkloven veroorzaken.

Aanhoudende pijn, beschadigde tepels of een baby die steeds wegglijdt, met de tong klakt, onrustig wordt aan de borst of moeite lijkt te hebben met drinken: daarbij is hulp vragen verstandig, bijvoorbeeld aan een verloskundige, een professional van de Franse moeder- en kindzorg (PMI) of een IBCLC-lactatiekundige.

Om hulp vragen betekent niet dat de borstvoeding mislukt is of dat jij iets verkeerd doet. Integendeel: een kind grootbrengen doe je samen. Borstvoeding geven moet je leren. Het gaat lang niet altijd vanzelf bij de eerste voeding, en ook niet per se bij de derde…

Veelgestelde vragen over voedingskussens

Moet ik met een zwangerschapskussen alleen op mijn linkerzij slapen? 

Slapen op je linkerzij wordt meestal aangeraden om de bloedsomloop te bevorderen, maar het belangrijkste is dat je laat in de zwangerschap niet op je rug slaapt. Het kussen helpt je om de hele nacht zonder moeite op je zij te blijven liggen.

Vanaf welke maand kan ik een zwangerschapskussen gebruiken?

Er is geen vaste maand waarop je moet beginnen. Je kunt het kussen gebruiken zodra je buik, bekken, benen of rug extra steun nodig hebben, soms al vroeg in de zwangerschap.

Waarom glijdt mijn zwangerschapskussen ’s nachts weg?

Vaak ligt het kussen dan niet ver genoeg onder je buik of zit het niet stevig genoeg tussen je benen. Trek het zodra je gaat liggen dichter tegen je lichaam aan, in plaats van het los naast je neer te leggen.

Mag een baby op een voedingskussen slapen?

Nee. Een voedingskussen mag niet worden gebruikt als matras, bedverkleiner, hulpmiddel om je baby op zijn plek te houden of slaaphulp. Om te slapen ligt je baby plat op de rug, in een eigen bedje, zonder kussen of zachte voorwerpen rond het gezicht.

Kan ik hetzelfde kussen tijdens de zwangerschap en daarna bij het voeden gebruiken?

Ja, een U-vormig of halvemaanvormig kussen kan de hele tijd met je meegaan: onder je buik tijdens de zwangerschap en daarna om je middel geknoopt om je baby te ondersteunen tijdens het voeden.

Hoe weet ik of mijn baby goed op het voedingskussen ligt?

De schouders, het hoofd en de heup van je baby moeten op één lijn liggen, ter hoogte van je borst. Moet je met je rug of schouders naar je baby toe buigen, dan ligt het kussen niet hoog genoeg.

Is een voedingskussen ook handig bij het kolven of huid-op-huidcontact?

Ja, het kan je armen ondersteunen tijdens het kolven en helpen om comfortabel te zitten of liggen voor huid-op-huidcontact, ook met papa.